سفارش طراحی UI/UX؛ طراحی رابط کاربری و تجربه کاربری حرفه‌ای

طراحی UI/UX محدود به یک نوع محصول یا یک پلتفرم خاص نیست. هر محصولی که کاربر برای انجام یک هدف مشخص با آن تعامل داشته باشد، به نوعی به طراحی تجربه و رابط کاربری نیاز دارد.

ممکن است پروژه یک وب‌سایت ساده باشد که کاربر در آن اطلاعات یک شرکت را پیدا می‌کند، یا یک محصول پیچیده SaaS که کاربران مختلف با سطح دسترسی متفاوت، هر روز از آن استفاده می‌کنند. طبیعتاً فرآیند طراحی، میزان تحقیق، تعداد صفحات و سطح پیچیدگی این دو پروژه یکسان نخواهد بود.

خدمات طراحی UI/UX می‌تواند برای پروژه‌های زیر ارائه شود:

• طراحی UI/UX وب‌سایت
• طراحی رابط کاربری سایت
• طراحی تجربه کاربری سایت
• طراحی UI/UX اپلیکیشن
• طراحی رابط کاربری موبایل
• طراحی فروشگاه اینترنتی
• طراحی Marketplace
• طراحی SaaS
• طراحی Web Application
• طراحی Dashboard
• طراحی پنل مدیریت
• طراحی پنل کاربری
• طراحی پلتفرم‌های آنلاین
• طراحی محصولات B2B
• طراحی محصولات B2C
• طراحی سیستم‌های سازمانی
• طراحی Landing Page
• بازطراحی UI/UX محصولات موجود

نوع محصول مستقیماً روی روش طراحی تأثیر می‌گذارد. برای مثال، در یک فروشگاه اینترنتی تمرکز زیادی روی جست‌وجو، دسته‌بندی، صفحه محصول، سبد خرید و Checkout وجود دارد؛ در حالی که در یک Dashboard، معماری اطلاعات، جدول‌ها، فیلترها، نمودارها، وضعیت‌های مختلف داده و سرعت دسترسی به اطلاعات اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

بنابراین قبل از شروع پروژه، ابتدا مشخص می‌شود محصول دقیقاً چیست، چه کسانی از آن استفاده می‌کنند و مهم‌ترین تعاملات کاربران با محصول کدام‌اند. در سایت‌های شرکتی، UI/UX باید علاوه بر ظاهر حرفه‌ای، بتواند خدمات، مزیت‌های رقابتی، نمونه‌کارها و اعتبار برند را به‌درستی به کاربر منتقل کند. طراحی User Flow و ساختار صفحات پیش از اجرا کمک می‌کند مسیر کاربر از شناخت شرکت تا مشاهده خدمات و برقراری ارتباط، ساده و هدفمند باشد. برای اجرای چنین پروژه‌ای، طراحی سایت شرکتی می‌تواند ادامه طبیعی فرآیند طراحی UI/UX باشد.

هدف طراحی UI/UX فقط ایجاد یک ظاهر مدرن یا متفاوت نیست. یک طراحی موفق باید بتواند مسئله مشخصی را برای کاربر و محصول حل کند.

از سمت کاربر، تجربه باید قابل فهم، منطقی و تا حد امکان بدون اصطکاک باشد. کاربر نباید برای پیدا کردن یک قابلیت ساده، ساختار پیچیده محصول را یاد بگیرد یا در مراحل مختلف استفاده از محصول دچار سردرگمی شود.

از سمت کسب‌وکار نیز طراحی باید با اهداف محصول هماهنگ باشد. اگر هدف سایت دریافت Lead است، مسیر رسیدن کاربر به فرم باید منطقی باشد. اگر محصول یک فروشگاه است، فرآیند کشف محصول تا پرداخت باید بدون اصطکاک غیرضروری طراحی شود. اگر یک SaaS است، کاربر باید بتواند قابلیت‌های اصلی سیستم را سریع پیدا کند و Workflowهای خود را با کمترین پیچیدگی انجام دهد.

بنابراین در یک پروژه طراحی UI UX معمولاً سه موضوع هم‌زمان بررسی می‌شوند:

نیاز کاربر + هدف محصول + امکان اجرای فنی

تعادل میان این سه بخش، پایه تصمیم‌های طراحی است.

خشی از هزینه‌های توسعه محصول زمانی ایجاد می‌شود که مشکلات تجربه کاربری بعد از پیاده‌سازی شناسایی شوند. در این حالت، تغییر یک مسیر کاربر ممکن است فقط به اصلاح یک فایل طراحی محدود نباشد و تغییرات آن به Front-End، Back-End، دیتابیس یا حتی منطق محصول منتقل شود.

طراحی UI/UX پیش از توسعه کمک می‌کند ساختار اصلی محصول در یک محیط قابل بررسی شکل بگیرد و بسیاری از تصمیم‌ها قبل از ورود به مرحله Development آزمایش شوند.

برای مثال، می‌توان قبل از پیاده‌سازی مشخص کرد که کاربر چگونه ثبت‌نام می‌کند، چه اطلاعاتی در مرحله اول نیاز دارد، چگونه یک محصول را پیدا می‌کند یا یک فرآیند چندمرحله‌ای را چگونه طی خواهد کرد.

این موضوع به‌خصوص در پروژه‌های بزرگ‌تر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا هزینه تغییر تصمیم‌های محصول پس از توسعه، معمولاً بیشتر از اصلاح آن‌ها در مرحله طراحی است.

طراحی گرافیکی بیشتر بر ارتباط بصری، ترکیب‌بندی و ارائه بصری تمرکز دارد؛ اما طراحی UI/UX باید با نحوه استفاده کاربر از محصول نیز درگیر باشد.

در UI، موارد بصری مانند رنگ، تایپوگرافی، آیکون‌ها، Componentها، فاصله‌ها و سلسله‌مراتب بصری اهمیت دارند. اما در UX، موضوعاتی مانند ساختار اطلاعات، مسیر کاربر، معماری محصول، تعاملات و سهولت انجام وظایف بررسی می‌شوند.

برای مثال، ممکن است یک فرم از نظر بصری بسیار زیبا باشد؛ اما اگر تعداد فیلدهای غیرضروری داشته باشد یا خطاهای آن به‌درستی به کاربر نمایش داده نشوند، تجربه کاربری خوبی ایجاد نمی‌کند. به همین دلیل، طراحی رابط کاربری بخشی از یک فرآیند بزرگ‌تر است و کیفیت آن زمانی معنا پیدا می‌کند که روی یک ساختار UX مناسب قرار گرفته باشد.

UI مخفف User Interface یا رابط کاربری است و به بخش‌هایی از محصول مربوط می‌شود که کاربر آن‌ها را می‌بیند و با آن‌ها تعامل می‌کند.

رنگ‌ها، فونت‌ها، دکمه‌ها، Inputها، کارت‌ها، منوها، جدول‌ها، آیکون‌ها، فرم‌ها، تصاویر و سایر عناصر بصری بخشی از UI هستند.

اما طراحی UI حرفه‌ای فقط انتخاب رنگ و فونت نیست. رابط کاربری باید دارای یک زبان بصری منسجم باشد تا عناصر مختلف محصول رفتار و ظاهر قابل پیش‌بینی داشته باشند.

برای مثال، اگر یک Button در صفحه اصلی یک رفتار و ظاهر داشته باشد و همان Button در صفحات داخلی به شکل کاملاً متفاوتی نمایش داده شود، محصول از نظر بصری و تعاملی دچار ناهماهنگی می‌شود.

به همین دلیل در پروژه‌های حرفه‌ای، Componentها و قواعد بصری به‌صورت یک سیستم طراحی می‌شوند.

UX مخفف User Experience یا تجربه کاربری است و به تجربه کلی کاربر در هنگام استفاده از یک محصول مربوط می‌شود.

این تجربه فقط به ظاهر صفحه محدود نیست. کاربر باید بتواند قابلیت موردنظر خود را پیدا کند، مسیر مناسب را تشخیص دهد، اطلاعات لازم را دریافت کند و وظیفه خود را با میزان مناسبی از تلاش انجام دهد.

برای رسیدن به این هدف، بخش‌هایی مانند Research، Information Architecture، User Flow، Wireframe، Prototype و Usability Testing می‌توانند در فرآیند طراحی قرار بگیرند.

به همین دلیل UX را نمی‌توان صرفاً با «زیبا بودن» یا حتی «ساده بودن» یک محصول تعریف کرد. یک تجربه خوب باید متناسب با هدف کاربر، پیچیدگی محصول و زمینه استفاده طراحی شود.

در یک پروژه واقعی، UI و UX دو بخش کاملاً جدا از یکدیگر نیستند. هر دو در شکل‌گیری تجربه نهایی محصول نقش دارند و تصمیم‌های مربوط به تجربه کاربر، مستقیماً روی نحوه طراحی رابط کاربری اثر می‌گذارند. به همین دلیل، در یک پروژه طراحی UI/UX نمی‌توان این دو بخش را بدون در نظر گرفتن ارتباط میان آن‌ها پیش برد.

اگر رابط کاربری محصول در Figma طراحی شده باشد، می‌توان همان ساختار را برای پیاده‌سازی در WordPress آماده کرد. در این فرآیند، Responsive Design، Componentها، ساختار صفحات و رفتار عناصر باید با محدودیت‌ها و قابلیت‌های وردپرس هماهنگ شوند. برای پروژه‌هایی که نیاز به مدیریت محتوای ساده و توسعه سریع دارند، طراحی سایت وردپرسی می‌تواند گزینه مناسبی برای اجرای طرح UI/UX باشد.

انتخاب بین سفارش طراحی UI و سفارش طراحی UI/UX به وضعیت محصول و میزان مشخص بودن ساختار تجربه کاربر بستگی دارد. اگر معماری محصول، User Flow و ساختار صفحات از قبل مشخص شده باشد، ممکن است پروژه صرفاً به طراحی رابط کاربری نیاز داشته باشد. اما زمانی که محصول هنوز از نظر تجربه کاربری طراحی نشده یا ساختار فعلی آن با مشکل مواجه است، طراحی UI به‌تنهایی نمی‌تواند تمام نیازهای پروژه را پوشش دهد.

برای پروژه‌هایی که نیاز به قابلیت‌های خاص، User Flowهای پیچیده یا منطق اختصاصی دارند، اجرای طرح UI/UX در قالب یک وب‌سایت اختصاصی می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد. در این مدل، طراحی رابط کاربری و تجربه کاربر می‌تواند از ابتدا با معماری فنی، قابلیت‌های محصول و نیازهای تیم توسعه هماهنگ شود. طراحی سایت اختصاصی به‌خصوص برای پلتفرم‌ها، SaaS و Web Applicationهای پیچیده کاربرد دارد.

طراحی UI/UX یک خدمت واحد و یکسان برای همه محصولات نیست. بسته به اینکه پروژه در چه مرحله‌ای قرار دارد، چه مشکلی باید حل شود و محصول چه میزان پیچیدگی دارد، ممکن است بخشی از فرآیند طراحی یا کل آن موردنیاز باشد. برای یک محصول جدید، تمرکز می‌تواند از تحقیق و تعریف تجربه کاربر شروع شود؛ در یک محصول موجود ممکن است ابتدا به UX Audit و بازطراحی نیاز باشد؛ و در پروژه‌ای که ساختار UX آن از قبل آماده است، تمرکز اصلی روی طراحی رابط کاربری و ایجاد یک سیستم بصری منسجم قرار می‌گیرد.

به همین دلیل در پروژه طراحی UI/UX ابتدا Scope پروژه مشخص می‌شود و سپس خدمات موردنیاز بر اساس ماهیت محصول، کاربران، قابلیت‌ها و اهداف پروژه تعریف می‌شوند.

نیازهای طراحی یک وب‌سایت شرکتی با یک اپلیکیشن بانکی، فروشگاه اینترنتی، SaaS یا پنل سازمانی یکسان نیست. هر محصول کاربران، اهداف، محدودیت‌ها و الگوهای تعامل متفاوتی دارد و همین تفاوت‌ها روی معماری اطلاعات، User Flow، رابط کاربری و حتی روش اجرای پروژه تأثیر می‌گذارند.

به همین دلیل، هنگام سفارش طراحی UI/UX بهتر است نوع محصول و سناریوهای اصلی استفاده از آن از ابتدا مشخص شوند. شناخت این موضوع به تیم طراحی کمک می‌کند Scope پروژه، سطح Research، تعداد Screenها، نیاز به Design System و سایر Deliverableها را دقیق‌تر تعریف کند.

در فروشگاه اینترنتی، طراحی UI/UX مستقیماً با تجربه خرید و نرخ تبدیل ارتباط دارد. ساختار Category، Search، Filter، صفحه محصول، Cart، Checkout و سایر مراحل خرید باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که کاربر بتواند محصول موردنظر خود را پیدا کرده و فرآیند خرید را بدون اصطکاک غیرضروری تکمیل کند. پس از طراحی این تجربه، طراحی سایت فروشگاهی می‌تواند مرحله اجرای فنی فروشگاه بر اساس ساختار UI/UX باشد.

یک پروژه طراحی UI/UX حرفه‌ای با باز کردن Figma و شروع طراحی صفحه اصلی آغاز نمی‌شود. قبل از اینکه اولین Component یا Screen طراحی شود، باید مشخص باشد محصول چه مسئله‌ای را حل می‌کند، کاربران آن چه کسانی هستند، مهم‌ترین مسیرهای استفاده کدام‌اند و تیم طراحی قرار است چه خروجی‌هایی ارائه کند.

فرآیند اجرای پروژه بر اساس نوع محصول، میزان پیچیدگی، مرحله‌ای که محصول در آن قرار دارد و Scope موردنظر می‌تواند تغییر کند. برای یک پروژه کوچک ممکن است برخی مراحل ساده‌تر یا حذف شوند، در حالی که یک محصول پیچیده SaaS یا Enterprise به Research، تست و Design System گسترده‌تری نیاز دارد.

با این حال، مسیر استاندارد یک پروژه طراحی UI UX معمولاً از شناخت مسئله شروع می‌شود و پس از طراحی، Prototype، بازبینی و آماده‌سازی برای توسعه به پایان می‌رسد.

طراحی UI/UX و SEO دو فرآیند مستقل اما مرتبط هستند. معماری اطلاعات، ساختار Navigation، تجربه کاربر، سرعت تعامل با صفحات و نحوه سازمان‌دهی محتوا می‌توانند بر عملکرد یک وب‌سایت در موتورهای جست‌وجو و رفتار کاربران تأثیر بگذارند. به همین دلیل بهتر است ملاحظات سئو از زمان طراحی ساختار محصول در نظر گرفته شوند و در صورت نیاز، طراحی در کنار خدمات سئو پیش برود.

قیمت طراحی UI/UX یک عدد ثابت برای همه پروژه‌ها نیست. هزینه نهایی به عواملی مانند نوع محصول، تعداد صفحات و Screenها، پیچیدگی User Flow، میزان Research موردنیاز، طراحی Responsive، تعداد Componentها، نیاز به Design System، Prototype، Usability Testing و سطح همکاری با تیم توسعه بستگی دارد.

به همین دلیل، در سفارش طراحی UI UX بهتر است قیمت بر اساس Scope واقعی پروژه تعیین شود، نه صرفاً تعداد صفحات. ممکن است دو پروژه هرکدام ۲۰ Screen داشته باشند اما به دلیل تفاوت در پیچیدگی تجربه کاربر، نقش‌های کاربری و تعداد Stateها، زمان و هزینه اجرای کاملاً متفاوتی داشته باشند.

در فروشگاه‌های اینترنتی، طراحی تجربه کاربر باید با ساختار مناسب برای SEO نیز هماهنگ باشد. دسته‌بندی محصولات، فیلترها، صفحات محصول، Internal Linking، Navigation و معماری اطلاعات همگی می‌توانند هم روی تجربه کاربر و هم روی قابلیت Crawl و درک ساختار سایت تأثیر بگذارند. به همین دلیل در پروژه‌های فروشگاهی، ترکیب UI/UX مناسب با سئو فروشگاهی می‌تواند به ایجاد تجربه بهتر برای کاربر و ساختار قابل‌فهم‌تر برای موتورهای جست‌وجو کمک کند.